Mới đây, làm việc với một số cơ quan về tình hình triển khai chỉ thị số 34 của Ban Bí thư về nhà ở xã hội và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, GS.TS Vũ Minh Khương (Đại học Quốc gia Singapore), thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2016 - 2021, cho rằng việc Nhà nước kiến tạo thị trường nhà ở sẽ làm cho người dân được thụ hưởng ngay. 

Chính sách nhà ở rất quan trọng bởi không chỉ giải quyết nhu cầu cấp bách mà làm cho ổn định xã hội, năng suất lao động nâng cao mà hơn hết sẽ quyết định tâm thế của công dân với đất nước và lòng tin của người dân với công cuộc cải cách phát triển.

Quy hoạch ngay quỹ đất đẹp xây nhà cho thuê

* Để tạo ra quỹ nhà ở dồi dào, vận hành thị trường cho thuê chuyên nghiệp cần bắt tay vào những công việc gì, thưa ông?

- Có lẽ để phát triển được thị trường cho thuê chuyên nghiệp, ổn định thì việc đầu tiên cần phải bắt tay ngay vào công tác quy hoạch các quỹ đất đẹp. Trên cơ sở đó mời gọi đầu tư với những tiêu chí minh bạch có tính sứ mệnh, khả thi cao. 

Trong nỗ lực này, phải coi đây là một quyết sách chiến lược sẽ đi vào lịch sử phát triển của đất nước sau bốn thập kỷ cải cách. 

Nó thể hiện rõ không chỉ sự quan tâm đến người lao động mà cả trình độ tổ chức thực hiện chuyên nghiệp ở đẳng cấp cao.

Để làm được điều này, sau quy hoạch phải xây dựng được một hệ sinh thái mạnh có nền tảng chiến lược và sứ mệnh lâu dài với sự tham gia của các doanh nghiệp, ngân hàng được chọn lọc kỹ càng. Mô hình nhà ở cho thuê với giá bình dân và đối tượng phục vụ người lao động nói chung, nhân viên văn phòng, công nhân, sinh viên và nhóm người yếu thế trong xã hội.

Theo tinh thần này, những đô thị lớn cần phấn đấu nhanh chóng trong 2 - 3 năm tới tạo ra quỹ nhà ở đủ lớn vận hành thị trường cho thuê chuyên nghiệp, minh bạch và để mọi người đều được thụ hưởng chính sách nhà ở. Tạo quỹ nhà ở cho thuê từ đó phát triển nhà ở thành một tiêu chí có tính pháp lệnh cho các TP lớn.

* Ở Singapore hay Trung Quốc đã xây dựng, vận hành thị trường cho thuê ra sao?

- Ở Singapore, Cục Tái phát triển đô thị được Chính phủ giao nghiên cứu nhu cầu ở thực của người dân. Nhờ vào việc có đủ dữ liệu về nhu cầu nên nhà xây đến đâu người vào ở đến đó, không xảy ra tình trạng nơi thừa nơi thiếu. Dù đất đai của Singapore rất hạn chế so với các quốc gia khác, nhưng họ vẫn dành quỹ đất dồi dào cho phát triển nhà ở.

Còn ở Trung Quốc thì họ ưu tiên phát triển nhà giá rẻ, nhà cho thuê trong các khu vực đông lao động, đặc biệt những nơi tập trung nhân viên hành chính - văn phòng, công nhân, người lao động tự do... kèm cơ sở dịch vụ, chợ, trường học... để mô hình đạt hiệu quả cao. 

Nếu dự án nhà cho thuê ở quá xa nơi làm việc, mỗi ngày người lao động phải di chuyển ngoài đường đến 1 - 2 tiếng thì chi phí xã hội mà người lao động phải chịu quá lớn, làm năng suất lao động và chất lượng cuộc sống bị kìm hãm ở mức thấp.

Quay trở lại thực tế trong nước, tôi cho rằng trước mắt phải quan tâm đến các khu công nghiệp, sau đó đến các khu vực khác có đông người lao động, dân nhập cư. Để có một thị trường bài bản, chúng ta cần tạo ra một hệ sinh thái nhà ở cho thuê đủ lớn. 

Cần sự vào cuộc của Chính phủ để dẫn dắt, điều phối cũng như sự chủ động của từng địa phương. Những chính sách quy định về phát triển nhà ở cho thuê cần phải nhanh chóng đưa vào Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản trong thời gian tới.

Phát triển nhà là ưu tiên trọng tâm như đặt mục tiêu tăng tưởng GDP

* Có ý kiến cho rằng để tăng nguồn cung, chính sách nhà ở xã hội chỉ nên cho thuê thay vì bán để sở hữu?

- Đúng vậy. Thực tế cho thấy người thuê nhà để ở mới có nhu cầu thực. Vậy nên chuyển hết tất cả các nguồn cung nhà ở xã hội từ bán sở hữu sang cho thuê. Hoặc có thể thử nghiệm vận hành theo cơ chế muốn mua nhà ở xã hội thì phải thuê ở thực ít nhất 3 - 5 năm. 

Mô hình cho thuê nhà ở giá bình dân không chỉ có ý nghĩa giúp người dân an cư lạc nghiệp, mà còn là bước chuyển tiếp cho việc chọn người đúng tiêu chuẩn thực sự cần mua nhà ở.

Giải quyết được bài toán nhà ở thì không chỉ lòng dân tốt lên mà vị thế đất nước cũng xứng tầm. Phải xem phát triển nhà ở là ưu tiên trọng tâm như đặt mục tiêu tăng tưởng GDP. Hằng năm có thể trích một tỉ lệ phần trăm của GDP cho hỗ trợ phát triển quỹ nhà. 

Chính phủ nên coi đây như một cách đầu tư cho mô hình phát triển nội sinh, càng đầu tư giá trị mang lại càng lớn, không thua kém gì đầu tư cho các lĩnh vực khác. Hơn nữa nếu không chú trọng đầu tư vào quỹ nhà ở giúp người lao động một cách thỏa đáng, hệ quả và tổn thất cả vô hình lẫn hữu hình đều rất lớn.

* Chính sách nhà ở rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của một quốc gia. Theo ông, trước mắt cần làm gì?

- Việt Nam có quỹ đất lớn, tôi tin rằng dư sức tạo ra thị trường nhà ở đủ để phục vụ nhu cầu toàn dân. Theo tôi, trước mắt xây dựng thị trường cho thuê để ai cũng có nhà để ở. Sau đó hướng tới những công dân Việt tu chí làm ăn đều mua được nhà. Mục tiêu cao nhất để mỗi người dân, dù mức thu nhập còn hạn chế, đều được thụ hưởng thành quả của công cuộc cải cách.

Đất nước sẽ có một thế hệ trẻ có phẩm giá, ý thức công dân cao hơn bởi nếu con cái các gia đình nghèo dù lao công hay shipper đều được ở trong những căn nhà thuê bình dân tiện nghi và điều kiện sống, học hành, dịch vụ thuận tiện.

Thủ tướng: Hà Nội khởi công các dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6

Chiều 25-5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với UBND TP Hà Nội và các bộ, ngành về phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn thủ đô.