Trò chuyện với Tuổi Trẻ tại Hà Nội, chuyên gia kỳ cựu về game Mike Fischer (Mỹ) - người đã tham gia phát triển chiến lược phát hành cho nhiều thương hiệu game nổi tiếng như Final Fantasy, Tomb Raider - nhấn mạnh Việt Nam đã được cả thế giới công nhận là một cường quốc về phát triển game, đặc biệt là game mobile.

Game là văn hóa

* Ông đã gặp gỡ các sinh viên và người trẻ Việt Nam trong chuyến đi lần này. Ông cảm nhận thế nào về nguồn năng lượng ở họ?

- Tôi đã đến thăm một trường đại học có nhiều nét tương đồng với nơi tôi từng theo học thời trẻ. Điều đáng kinh ngạc là có rất nhiều bạn trẻ đang theo học ngành thiết kế game online (trò chơi điện tử). Đây là minh chứng cho nền tảng vững chắc mà ngành công nghiệp này đã xây dựng.

Sinh viên Việt Nam tràn đầy năng lượng và mang theo nhiều ước mơ sáng tạo. Tôi có thể cảm nhận được điều này khi trò chuyện với họ. Những người yêu game là một "bộ lạc toàn cầu", dù ở đâu chúng tôi cũng có thể nói về tình yêu với Final Fantasy, Mario hay Fortnite. Tôi cảm thấy sự kết nối sâu sắc khi được trò chuyện với họ.

* Ông nhận thấy xu hướng hay sự đổi mới nào đang diễn ra ở ngành game tại Việt Nam?

- Tôi nhận thấy có hai xu hướng. Trước tiên xu hướng toàn cầu là làm thế nào để sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tối ưu trong ngành game. Nếu làm đúng cách, AI sẽ giúp các đội ngũ phát triển nhỏ trên khắp thế giới tạo ra những trò chơi chất lượng cao. Nhưng AI không thực sự có thể thay thế quá trình sáng tạo. Đó là bài toán chung của toàn ngành.

Điều thứ hai mang tính đặc thù hơn đó là Việt Nam đang tiến lên chuỗi giá trị cao hơn. Năng lực kỹ thuật, nghệ thuật và sáng tạo ở nơi đây đang ngang tầm với những nơi tốt nhất trên thế giới. Tuy nhiên phần lớn công việc không phải là tạo quyền sở hữu trí tuệ (IP) gốc mà là làm thuê hoặc phát triển những game cơ bản.

Tôi rất vui khi được biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam là cơ quan trực tiếp quản lý game online. Cũng như sách, phim hay âm nhạc, game là văn hóa. Ngày nay game là cách tốt nhất để bạn chạm đến nhiều người trên thế giới.

Tôi muốn thế hệ nhà phát triển game tiếp theo không chỉ được nhìn nhận như nguồn lực kỹ thuật outsource (thuê ngoài), đội ngũ sáng tạo có thể kể những câu chuyện về văn hóa truyền thống, những câu chuyện mới, khoa học viễn tưởng, về những cuộc chiến tranh, mang bản sắc riêng của Việt Nam.

Đội ngũ phát triển game tại Việt Nam sẽ tạo ra "siêu hit"

* Nghị quyết 80 xác định trò chơi điện tử là một trong những lĩnh vực trọng điểm cần phát triển trong công nghiệp văn hóa Việt Nam. Ông đánh giá ra sao về định hướng này? Làm sao để Việt Nam phát huy tiềm năng của ngành game, vươn ra khu vực và toàn cầu?

- Tôi cho rằng đây là cách tiếp cận rất phù hợp. Chính phủ, giới học thuật và môi trường kinh doanh đã có sự đồng thuận và cùng tích cực hướng về phía trước.

Tôi không chỉ là một giảng viên mà còn là một nhà đầu tư, vì vậy tôi cho rằng việc bảo vệ vững chắc quyền sở hữu trí tuệ và môi trường kinh doanh minh bạch là những yếu tố cực kỳ quan trọng. Tôi cần biết rằng nếu tôi bỏ tiền vào một đội ngũ phát triển game ở đây và họ thành công, chúng tôi có thể chia sẻ thành quả đó một cách công bằng.

Ngành game ở Việt Nam chắc chắn là thị trường toàn cầu. Yếu tố còn thiếu là kinh nghiệm thực tiễn về xuất bản và kinh doanh. Tôi dự đoán rằng trong tương lai, một đội ngũ phát triển game tại Việt Nam sẽ tạo ra một "siêu hit". Đó sẽ là ngọn hải đăng để truyền cảm hứng cho các nhà phát triển khác, đồng thời thu hút thêm các nhà đầu tư mới.

Điều cần làm là tạo môi trường thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, ưu đãi thuế, đầu tư hạt giống từ Chính phủ hoặc công - tư, chương trình vườn ươm. Điểm thú vị là ngành game không đòi hỏi nhà máy hay đất đai, nó chỉ cần tài năng và những chiếc máy tính.

Từ các game engine như Unity, Unreal cho đến sự hỗ trợ của AI, một đội ngũ khoảng 10 người ngày nay đã có thể phát triển một tựa game mà trước đây cần tới 50 người. Điều này mở ra cơ hội để các nhóm nhỏ và ít vốn ở Việt Nam tạo ra những sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.

* Có quốc gia nào đã thành công mà Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm không?

- Tôi nghĩ có một vài ví dụ điển hình. Đầu tiên là Phần Lan, đất nước chỉ có 5,5 triệu dân nhưng vào thời kỳ đỉnh cao với sự dẫn đầu của Angry Birds và Clash of Clans, quốc gia này chiếm tới 5% tổng doanh thu game trên iOS. Một số nhà phát triển trở nên thành công, họ lấy lợi nhuận đầu tư vào thế hệ nhà phát triển tiếp theo và hệ sinh thái tích cực đó giúp nhau cùng tiến lên.

Tiếp theo là Ba Lan. Ban đầu chỉ là nguồn nhân lực outsource giá rẻ nhưng sau vài năm, các nhóm này bắt đầu tạo ra game gốc của riêng mình, lúc đầu là chất lượng thấp, rồi trung bình và giờ họ tạo ra những tựa game hay và thành công nhất thế giới.Điểm chung của hai quốc gia này là môi trường kinh doanh minh bạch, khung pháp lý vững chắc, bảo vệ IP tốt.

Và tôi hoàn toàn không nghi ngờ về việc Việt Nam sẽ là quốc gia dẫn đầu thế giới về game tiếp theo. Việt Nam là đất nước lớn hơn, có nhiều tài năng hơn, đang nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ và các chương trình học thuật. Sự kiện Ngày hội game Việt Nam (Vietnam GameVerse) mỗi năm lại mở rộng hơn về quy mô và thu hút nhiều sự chú ý từ khắp thế giới.

* Nhiều thương hiệu game toàn cầu như Final Fantasy và Tomb Raider đã thành công trong việc kết hợp giữa cốt truyện, bản sắc văn hóa và hiệu quả thương mại. Việt Nam có thể làm gì để xây dựng các thương hiệu game mang dấu ấn văn hóa riêng đồng thời có sức hút quốc tế?

- Tôi đã từng đến Campuchia vì rất yêu thích trò chơi Tomb Raider. Khi đứng trước Angkor Wat, tôi cảm giác như mình chính là nhân vật Laura Croft vậy.

Tôi nghĩ rằng việc kể những câu chuyện về các vùng miền khác nhau của Việt Nam sẽ thu hút mọi người đến thăm những vùng đất này. Tôi muốn nhấn mạnh rằng đó không nhất thiết phải là những câu chuyện truyền thống, đó có thể là những câu chuyện hiện đại, thậm chí khoa học viễn tưởng dựa trên di sản văn hóa độc đáo của Việt Nam. Đó sẽ là điều chỉ riêng Việt Nam mới có.

Lần tới tôi sẽ quay lại với tư cách nhà đầu tư, đánh giá những studio mà tôi có thể hỗ trợ mở rộng quy mô, biến họ thành những câu chuyện thành công toàn cầu.

Game Việt và những lần dậy sóng 'cô đơn'

Đầu tháng 11-2025, mạng xã hội Việt Nam bỗng rộ lên một cái tên nghe vừa thân quen vừa lạ lẫm: Tiệm phở anh Hai.