Sau khi Thuế cơ sở 7 tỉnh Đắk Lắk, Thuế cơ sở 3 tỉnh Khánh Hòa, Thuế cơ sở 1 tỉnh Quảng Ngãi… phát thông báo yêu cầu hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng ngừng sử dụng hóa đơn, đã có nhiều ý kiến trái chiều.

Hộ kinh doanh kêu bất hợp lý

Về phía hộ kinh doanh, bà Nguyễn Thu Nguyên (phường Gò Vấp, TP.HCM) cho biết bà kinh doanh bún tươi có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm. Nếu không được xuất hóa đơn thì rất nhiều đối tác sẽ ngưng mua hàng vì họ cần hóa đơn chứng từ để đưa vào chi phí đầu vào. "Điều này gây thiệt hại lớn cho tôi", bà Nguyên nói.

Nhiều hộ kinh doanh cho rằng căn cứ để yêu cầu những hộ kinh doanh đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ năm 2025 trở về trước phải ngừng sử dụng hóa đơn điện tử là dựa theo doanh thu năm 2025 và doanh thu quý 1-2026 dưới 500 triệu đồng, điều này liệu có hợp lý?

"Một thời gian dài, hộ kinh doanh rất ám ảnh và sợ làm sổ sách, lập hóa đơn, nay vừa quen thì lại yêu cầu ngưng. Vì sao phải bắt các hộ doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm phải ngưng xuất hóa đơn? Chưa kể chúng tôi đã đầu tư máy móc, thiết bị, ký kết với nhà cung cấp, mua chữ ký số hết một khoản tiền không nhỏ", một hộ kinh doanh tại phường Gia Định bức xúc.

Dẫn quy định tại Nghị định 68, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam - cho biết hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Về xuất hóa đơn, những hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 1 tỉ đồng/năm thì không phải xuất hóa đơn. Nhóm doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không được đề cập nên mặc nhiên nhóm này không phải xuất hóa đơn.

Gần đây, có thuế cơ sở hướng dẫn rằng trường hợp không thuộc diện phải xuất hóa đơn mà vẫn xuất hóa đơn là hành vi vi phạm pháp luật, và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Theo bà Cúc, quan điểm này không chính xác. Không có lý do gì xử phạt những hộ kinh doanh chủ động xuất hóa đơn, dù không thuộc đối tượng bắt buộc.

"Cách hướng dẫn tại các thuế cơ sở cũng chưa thống nhất. Một số nơi cho rằng xuất hóa đơn trong trường hợp không bắt buộc là vi phạm và có thể bị xử phạt. Nhưng cũng có cơ quan thuế chủ động hướng dẫn hộ, cá nhân liên hệ để được hỗ trợ khi gặp vướng mắc", bà Cúc nói.

Kiến nghị gỡ vướng cho hộ kinh doanh dưới 500 triệu đồng xuất hóa đơn

Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) cũng vừa có văn bản gửi Cục Thuế, Bộ Tài chính góp ý về vướng mắc của hộ kinh doanh khi thực hiện Nghị định 68, trong đó có đề cập tới việc lập và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống. 

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VTCA, cho rằng thông báo của các cơ quan thuế sẽ có thể phát sinh nhiều mâu thuẫn, bất cập.

Cụ thể, doanh thu tính thuế giá trị gia tăng năm trên 500 triệu đồng và dưới 1 tỉ đồng được hiểu là doanh thu thực tế của năm 2026. Việc cơ quan thuế căn cứ vào doanh thu khoán hoặc doanh thu kê khai năm 2025 để ngăn sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh là chưa đảm bảo đúng quy định của Nghị định 68.

Bên cạnh đó, với các hộ khoán chuyển tiếp từ năm 2025, doanh thu khoán có thể chênh lệch đáng kể so với doanh thu thực tế, dẫn đến khả năng nhiều hộ kinh doanh sẽ có doanh thu năm 2026 vượt ngưỡng 500 triệu đồng.

Mặt khác, theo bà Lê Thị Duyên Hải, nếu căn cứ doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống để ngừng sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, sau đó khi doanh thu vượt 500 triệu đồng lại tiếp tục đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử sẽ làm tăng thủ tục hành chính đối với hộ kinh doanh, và chưa khuyến khích hộ kinh doanh tự nguyện áp dụng hóa đơn điện tử, chuyển đổi số.

Trong khi đó, dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử thay thế Nghị định 123/2020 và Nghị định 70/2021 đã có nhiều giải pháp thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh áp dụng hóa đơn điện tử, như được lập hóa đơn tổng cuối ngày, đồng thời là căn cứ ghi sổ kế toán theo quy định tại Thông tư 152/2025.

"Vì vậy việc không cho hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống được sử dụng hóa đơn điện tử là một bất cập lớn. VTCA kiến nghị Cục Thuế nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền, không hạn chế hộ kinh doanh doanh thu dưới 500 triệu đồng được tự nguyện áp dụng hóa đơn điện tử", bà Lê Thị Duyên Hải nhấn mạnh.

'Cấm' hộ kinh doanh có doanh thu thấp xuất hóa đơn: Hộ kinh doanh nhỏ lo gặp bất lợi

Với việc bị "cấm" xuất hóa đơn điện tử, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm lo sẽ bị khách hàng rời bỏ, chuyển sang mua hàng ở các đơn vị có xuất hóa đơn để được giảm trừ chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân.