Pháp siết tiêu chuẩn đối với phân bón trước nguy cơ gia tăng ung thư

Một cuộc biểu tình của phe Xanh diễn ra trước phiên thảo luận tại Quốc hội về dự luật hạn chế phơi nhiễm cadmium do nghị sĩ phe Xanh đề xuất, tại Paris vào ngày 2-6-2026 - Ảnh: lemonde.fr

Bốn văn bản pháp quy, gồm 1 nghị định và 3 quyết định, được công bố trong khoảng thời gian từ ngày 2 đến 5-10, quy định lộ trình giảm dần hàm lượng cadmium trong phân bón, qua đó hạn chế lượng kim loại nặng tích tụ trong đất nông nghiệp.

Động thái này được đưa ra 15 năm sau khi Cơ quan Quốc gia về An toàn thực phẩm, Môi trường và Lao động Pháp (ANSES) lần đầu cảnh báo về tình trạng người dân nước này hấp thụ cadmium quá mức.

Theo quy định mới, hàm lượng cadmium tối đa trong phân bón phosphat, hiện ở mức 90 mg/kg - cao nhất châu Âu - sẽ giảm xuống mức 60 mg/kg từ ngày 1-1-2027, ngang với tiêu chuẩn mà Liên minh châu Âu (EU) áp dụng từ năm 2022.

Mức trần này sẽ tiếp tục giảm xuống 40 mg/kg vào năm 2028 và 20 mg/kg vào năm 2030. Một số nước châu Âu như Phần Lan, Hungary và Slovakia hiện đã áp dụng ngưỡng 20 mg/kg.

ANSES đã khuyến nghị Pháp áp dụng mức 20 mg/kg từ năm 2021. Theo cơ quan này, gần một nửa dân số Pháp và toàn bộ trẻ em từ 2-3 tuổi có nồng độ cadmium trong nước tiểu vượt mức được coi là đáng lo ngại. Đặc biệt, mức độ nhiễm cadmium ở trẻ em Pháp cao gấp tới 6 lần so với trẻ em tại Đức hoặc Italy.

Cadmium có thể đi từ đất vào cây trồng và xâm nhập vào cơ thể người qua nhiều loại thực phẩm phổ biến như khoai tây, ngũ cốc, mì và bánh mì, sau đó tích tụ chủ yếu trong thận và gan.

Từ năm 2021, Cơ quan Y tế công cộng Pháp đã cảnh báo cadmium có thể là một trong những yếu tố liên quan đến sự gia tăng đáng lo ngại của bệnh ung thư tuyến tụy tại nước này, với số ca mắc tăng hơn 4 lần trong vòng 30 năm.

Ngoài ra, kim loại nặng này cũng làm gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư khác, cũng như gây tổn thương thận, ảnh hưởng đến tim mạch và làm gia tăng nguy cơ loãng xương.

Tuy nhiên, lộ trình giảm cadmium nói trên vẫn có thể được Chính phủ Pháp điều chỉnh tùy theo khả năng công nghệ, điều kiện kinh tế - xã hội và nguồn cung phân bón.

Pháp hiện nhập phần lớn phân bón phosphat từ Maroc. Các cơ quan chuyên môn cảnh báo việc hạ mức cadmium xuống 20 mg/kg có thể ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung và đẩy giá phân bón tăng lên.

Ngay cả khi đạt mục tiêu 20 mg/kg vào năm 2030, nguy cơ đối với sức khỏe người dân cũng không thể giảm ngay. Theo ANSES, phải mất hàng chục năm, lượng cadmium tích tụ trong đất mới bắt đầu giảm.

Vì vậy, bên cạnh việc siết chặt tiêu chuẩn đối với phân bón, các chuyên gia y tế Pháp cho rằng cần tiếp tục giảm nguy cơ hấp thụ cadmium qua thực phẩm, đồng thời tìm các biện pháp hạn chế kim loại nặng này từ đất xâm nhập vào cây trồng.