Từ các công ty công nghệ, nhà máy dệt may đến lĩnh vực công nghiệp nặng, làn sóng sa thải đang lan rộng trên khắp Iran. 

Các chuyên gia cảnh báo những khó khăn hiện nay có thể kéo theo bất ổn xã hội nghiêm trọng tại Iran - nơi người dân vốn đã phải vật lộn với lạm phát, đồng nội tệ mất giá và tỉ lệ thất nghiệp cao trong nhiều năm qua.

Doanh nghiệp sa thải hàng loạt

Giữa tháng 3, Babak (49 tuổi), một nhà thiết kế sản phẩm tại công ty công nghệ ở Tehran, được gọi vào văn phòng và nhận thông báo mất việc.

"Trong suốt sự nghiệp, tôi luôn cố gắng học hỏi và phát triển. Nhưng giờ đây tôi lại rơi vào tình trạng đầy bất định và mơ hồ", Babak chia sẻ với tờ New York Times.

Những câu chuyện như Babak dần trở nên phổ biến tại Iran khi nhiều doanh nghiệp liên tục cắt giảm nhân sự trong những tuần gần đây. Theo các báo cáo truyền thông Iran, tình trạng sa thải xuất hiện ở cả lĩnh vực công nghệ lẫn sản xuất công nghiệp.

Đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, khó khăn kinh tế của Iran là một phần trong chiến lược gây áp lực buộc Tehran phải nhượng bộ. "Tôi hy vọng nền kinh tế đó sụp đổ. Vì tôi muốn chiến thắng", ông Trump nói với các phóng viên vào đầu tháng 5 vừa qua.

Trong khi đó, Iran khẳng định sẽ không đầu hàng trước áp lực kinh tế và quân sự từ Washington.

Ông Gholamhossein Mohammadi, quan chức Chính phủ Iran, ước tính cuộc chiến đã khiến khoảng 1 triệu người mất việc và gây ra 2 triệu trường hợp thất nghiệp trực tiếp và gián tiếp tại nước này. 

Trong khi đó, một nền tảng tìm việc của Tehran ghi nhận tới 318.000 hồ sơ xin việc chỉ trong một ngày cuối tháng 4, tăng 50% so với mức kỷ lục trước đó.

Ngay cả trước chiến sự, kinh tế Iran đã lao đao vì nhiều năm chịu trừng phạt quốc tế, tham nhũng và quản lý yếu kém. Đồng rial mất giá mạnh khiến sức mua của người dân suy giảm nghiêm trọng.

"Một vòng xoáy khủng hoảng kinh tế đang ngày càng phức tạp hơn", nhà kinh tế Amir Hossein Khaleghi tại Isfahan nhận định, cho rằng Iran vốn đã ở trong "tình trạng kinh tế rất tồi tệ" trước khi chiến sự nổ ra.

Trong lĩnh vực công nghệ, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng do lệnh cắt Internet kéo dài. Người đứng đầu một nhóm vận động hành lang của ngành công nghệ Iran cho biết việc Internet bị cắt đã khiến nước này thiệt hại tới 80 triệu USD mỗi ngày.

Digikala - nền tảng thương mại điện tử lớn nhất Iran, thường được ví như "Amazon của Iran" - đã cắt giảm khoảng 200 nhân viên, tương đương 3% lực lượng lao động. Tháng 4 vừa qua, nhà sáng lập công ty thương mại điện tử Kamva thậm chí tuyên bố đóng cửa doanh nghiệp hoàn toàn.

Nhà máy hoạt động cầm chừng

Không chỉ lĩnh vực công nghệ, ngành sản xuất Iran cũng rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng do thiếu nguyên liệu thô.

Nhiều nhà máy hóa dầu và thép lớn bị nhắm mục tiêu trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel, khiến nguồn cung cho nhiều ngành công nghiệp bị gián đoạn. Ngoài ra, lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ cũng khiến hoạt động nhập khẩu nguyên liệu nước này gặp nhiều khó khăn.

Theo Hãng tin Lao động Iran (ILNA), một nhà máy dệt ở miền tây nước này đã sa thải 700 trong tổng số 800 công nhân, trong khi một nhà máy khác ở miền bắc Iran cắt giảm 500 lao động.

Nhiều nhà máy chưa tuyên bố sa thải chính thức nhưng thực tế chỉ còn hoạt động cầm chừng. "Một số đơn vị gần như không còn sản xuất thực sự mà chỉ duy trì hoạt động bán phần để tồn tại", ông Bahram Zonoubi Tabar, lãnh đạo một hội đồng lao động tại tỉnh Fars, cho biết.

Ông Mehdi Bostanchi, lãnh đạo Hội đồng Điều phối Công nghiệp Iran, cảnh báo quá trình thu hẹp sản xuất hiện nay có thể ảnh hưởng tới 3,5 triệu lao động.

Theo ông, tình trạng thất nghiệp thực tế có thể còn nghiêm trọng hơn số liệu chính thức do nhiều doanh nghiệp lựa chọn không gia hạn hợp đồng, cắt giờ làm hoặc cho công nhân nghỉ phép bắt buộc thay vì tuyên bố sa thải.

Trong nỗ lực đối phó lạm phát, Chính phủ Iran hồi tháng 3 đã tăng 60% lương tối thiểu. Tuy nhiên, theo giới doanh nghiệp, động thái này vô tình tạo thêm áp lực tài chính và khiến làn sóng cắt giảm nhân sự diễn ra mạnh hơn.

Đối với nhiều gia đình Iran, khủng hoảng hiện nay đã tác động trực tiếp đến cuộc sống thường ngày. Babak cho biết ông đã bị sa thải hai lần chỉ trong vòng một năm. Sau khi mất việc gần đây, ông và vợ buộc phải bán xe và nữ trang để trang trải chi phí sinh hoạt.

"Điều khiến tôi đau lòng nhất là thấy tinh thần của vợ mình bị ảnh hưởng", ông nói. "Có những lúc cả hai chúng tôi đều suy sụp, nhưng vẫn cố gắng giữ hy vọng".

Kinh tế Iran điêu đứng, lương căn bản mỗi ngày mua được 2 vỉ trứng gà

Việc duy trì cuộc chiến gần 2 tháng với Mỹ và Israel cùng nhiều lệnh trừng phạt từ trước khiến nền kinh tế Iran rơi vào thế khó.