TP.HCM đang đứng trước vận hội cũng như thách thức bứt tốc phát triển trong giai đoạn mới. Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới TP.HCM cần bổ sung quy định để có thể tiếp nhận nhanh, linh hoạt lực lượng công chức, viên chức giỏi, đủ chuyên môn, kỹ năng tương thích.

Tuổi Trẻ Online trao đổi với thạc sĩ Lưu Đức Quang, giảng viên Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM, về một số đề xuất gần đây liên quan tiếp nhận công chức ở TP.HCM.

Giám đốc, trưởng ngành được quyền tuyển người giỏi theo yêu cầu nhiệm vụ

* Gần đây, có một số đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt quy định để giúp UBND TP.HCM tuyển dụng công chức không qua thi tuyển từ nguồn viên chức, người lao động và đối tượng khác (ngoài nhà nước). Ông đánh giá thế nào về đề xuất trên đối với yêu cầu phát triển TP.HCM?

- Tôi hoàn toàn ủng hộ đề xuất này. Giai đoạn mới này thành phố rất cần nguồn công chức phù hợp để giải quyết khối lượng nhiệm vụ lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, đột phá, toàn diện, bền vững.

Nghị định 170/2025 có quy định UBND thành phố có thẩm quyền tuyển dụng công chức thông qua hình thức tiếp nhận vào làm công chức với đối tượng là chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư giỏi, doanh nhân tiêu biểu, xuất sắc đang công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị ngoài khu vực công lập theo chính sách thu hút đối với người có tài năng; viên chức công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập… để bố trí công tác tại các sở ngành, cơ quan hành chính.

Việc tiếp nhận lượng công chức từ nguồn nhân sự giỏi, xuất sắc, có chuyên môn gắn với thực tiễn công việc bên ngoài với tư duy "mở" sẽ là nguồn bổ sung rất tốt để có thể giải quyết nhanh, hiệu quả khối lượng công việc của các sở ngành theo yêu cầu. Đồng thời nguồn nhân lực này cũng tạo áp lực phải thay đổi, tự nâng chất của công chức hiện hữu.

* Như vậy, theo ông có cần bổ sung thẩm quyền cho UBND TP.HCM, thủ trưởng các sở, ngành trong việc tiếp nhận, sử dụng công chức? Và có nên rút gọn các thủ tục về tiếp nhận nhân sự?

- Nên như vậy. Hiện nay, các cơ quan hành chính nhà nước ở thành phố nói riêng có nhu cầu tiếp nhận vào làm công chức rất lớn và thường xuyên. Tuy nhiên để có lực lượng công chức phải qua các hình thức tuyển dụng, thi tuyển với nhiều thủ tục, nhiều khâu khá rườm rà.

Do đó cần bổ sung quy định để giao cho UBND thành phố được chủ động quy định đối tượng, điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục, thẩm quyền tiếp nhận vào làm công chức phù hợp với tình hình thực tiễn.

Theo đó, trình tự, thủ tục nên linh hoạt, rút gọn, đơn giản hơn quy định pháp luật hiện hành và đối tượng được tiếp nhận làm công chức có thể mở rộng để thu hút nhân lực có chuyên môn, kinh nghiệm, tiếp cận nhanh yêu cầu công việc ưu tiên và cấp bách.

Đồng thời nên giao cho thủ trưởng các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc UBND thành phố có thẩm quyền tiếp nhận vào làm công chức bảo đảm sự chủ động và kịp thời tăng cường nhân sự, đồng thời giúp giảm đầu việc cho UBND thành phố.

Có người giỏi sẽ tạo “áp lực” lên công chức hiện hữu

* Theo ông, có nên phân cấp luôn cho thủ trưởng sở ngành có quyền đánh giá, nâng ngạch bậc, cho thôi việc đối với công chức không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ?

- Theo tôi là nên. Ở góc độ UBND thành phố cần quy định cụ thể đối tượng, tiêu chí, trình tự, thủ tục, thẩm quyền quyết định cho thôi việc đối với công chức, viên chức không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, phù hợp với thực tiễn.

Còn thủ trưởng các sở ngành là cơ quan sử dụng công chức, viên chức sẽ căn cứ vào quy định của UBND thành phố để tiếp nhận, đánh giá hiệu quả công tác nâng ngạch, bậc, cho thôi việc.

Hiện việc cho thôi việc công chức, viên chức không hoàn thành nhiệm vụ có quy định cụ thể. Tuy nhiên trường hợp không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thì chưa có quy định. Vì vậy cần bổ sung cụ thể tiêu chí đánh giá.

Ví dụ một sở tiếp nhận công chức từ nguồn bên ngoài vào để bảo đảm cho nhiệm vụ hoặc vị trí công tác 'khó'/đặc biệt với cam kết trong 6 tháng, 1 năm phải tạo ra được sự thay đổi, đột phá, hay hiệu quả (định lượng) nhưng kết quả không như mong muốn thì coi như không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và có thể cho thôi việc.

* Nên chăng cần bổ sung tiêu chí đánh giá, xử lý công chức, viên chức được tiếp nhận với nguồn công chức, viên chức hiện hữu để bảo đảm công bằng và đúng quy định pháp luật?

- Đúng vậy. Nguồn công chức, viên chức tiếp nhận theo quy định bổ sung nhằm đáp ứng việc chuyển đổi sang nền hành chính thực chất, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao cả về chất lượng và tiến độ của nhiệm vụ trong giai đoạn mới. 

Lượng công chức, viên chức tiếp nhận 'mới' này cũng sẽ tạo áp lực phải thay đổi, tự nâng chất của công chức hiện hữu.

Tuy nhiên quy định bổ sung để tiếp nhận cùng với các tiêu chí đánh giá, khen thưởng, nâng ngạch, bậc, cho thôi việc… áp dụng với nguồn công chức, viên chức 'mới' không nên áp dụng 'hồi tố' với nguồn công chức, viên chức được tuyển dụng theo các quy định chung của cả nước. 

Cần có sự phân hóa trong tiêu chí đánh giá, xử lý với hai nguồn này, bảo đảm sự công bằng, thống nhất trong áp dụng quy định pháp luật.

Nguồn công chức, viên chức hiện hữu đã được tuyển dụng, thi tuyển theo các tiêu chí chặt chẽ theo quy định trước đó và hiện hành. Họ có thâm niên công tác, cống hiến, hoạt động đoàn thể, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị (phải học tập nâng chất liên tục, các chứng chỉ, bằng cấp liên quan như trung cấp lý luận chính trị, thi nâng ngạch chuyên viên, ngạch công chức...).

Cần xây dựng quy định tiêu chí đánh giá để khuyến khích công chức, viên chức hiện hữu phấn đấu đạt được kỹ năng, hiệu quả (KPI) của nguồn công chức, viên chức tiếp nhận mới.

Đồng thời có chính sách hỗ trợ phù hợp để bố trí, tinh giản những công chức, viên chức 'tụt hậu', không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Bộ Nội vụ trả lời 'viên chức là thạc sĩ, nhiều thành tích có được tiếp nhận làm công chức không?'

Bộ Nội vụ đã có phản hồi về ý kiến hỏi liên quan trường hợp viên chức là thạc sĩ, nhiều thành tích có được tiếp nhận làm công chức không?